Over belforten en andere torens

Weet jij wat een belfort is?

 

Je hebt er vast al eens eentje gezien. Het is een vierkante, hoge toren die meestal midden in de stad staat. Daar is natuurlijk een goede reden voor.

 

Het zit zo: vanaf de 13e eeuw mochten de Vlaamse steden hun eigen toren bouwen. Helemaal voor zichzelf. Nu lijkt dat de normaalste zaak van de wereld, maar dat was het niet. Vóór die tijd mochten namelijk alleen kastelen torens bouwen.

 

Eindelijk, dachten de steden dus. Eindelijk hebben we ook het recht om zo'n mooie toren te bouwen. En ze bouwden de mooiste, grootste en sterkste torens die ze maar konden. Om iedereen te laten zien hoe rijk en vrij hun stad wel was.

 

Zo'n versterkte toren is dus een belfort. De steden bewaarden er hun belangrijkste papieren in. Bijvoorbeeld de brief waarin stond dat ze het recht hadden om een toren te bouwen. Maar het belfort diende ook voor andere zaken. Vaak werden er wapens bewaard en heel soms was het een gevangenis. Maar altijd hingen er klokken in de toren. Die gaven het uur aan en sloegen alarm bij gevaar. Want een belfort was ook handig als uitkijktoren. Dat was leuk meegenomen. Dag en nacht zat er een torenwachter te speuren naar gevaar. Vanuit de hoogte kon hij de vijand zien aankomen, of hij zou het merken als er ergens brand uitbrak. Dan kon hij op tijd alarm slaan en iedereen waarschuwen.

 

Maar wacht eens even! Hier klopt iets niet.

 

Een belfort werd gebouwd door de heren van de stad, en een kathedraal door de heren van de kerk. En dat zijn niet dezelfde mensen, toch?

 

Tja. Eigenlijk is de Sint-Romboutstoren ook geen echt belfort. Of toch wel, maar niet zoals de meeste belforten. De Mechelaars wilden ook een echt belfort bouwen, maar dat is nooit af geraakt. Ze begonnen eraan in 1311, maar korte tijd later was er een grote brand en het geld raakte op. Het duurde 500 jaar voor ze het nog eens zouden proberen. En weer wou het niet lukken.

 

Ondertussen hadden ze natuurlijk wel een uitkijktoren nodig. Want anders zou de vijand hen ongemerkt kunnen besluipen, of er zou een grote stadsbrand kunnen uitbreken zonder dat iemand iets merkte. Dus gebruikten ze de toren van de kathedraal. Die stond er toch al, dus dat was best handig. En zo werd de toren van de Sint-Romboutskathedraal tegelijk ook het belfort.

En dat is heel bijzonder. Want er bestaan een boel gewone belforten, maar van de kerkbelforten zoals in Mechelen zijn er maar zes.

foto's worden geladen...